آشنایی با شهرستان اسفراین
نگاهی کلی به شهرستان اسفراین
شهرستان ۱۲۳هزار نفري اسفراين در ۶۰كيلومتري جنوب بجنورد مركز خراسان شمالي واقع است.
اين شهرستان با درههاي زيبا و پرشكوه رويين، دهنه اجاق، سارمران و پيش قلعه، دره ييلاقي بيدواز، اردغان و آبشار زيباي ايزي و توي، ارتفاعات شاه جهان و چشمهسارهاي ارتفاعات كركزو هر ساله مهمانان و مسافران زيادي را به خود ميخواند.
از جمله سوغات شهرستان اسفراين گردو، سيب، عسل، چادرشب، حوله و محصولات باغي و دامي است.
روستاي پلكاني و گردشگري "رويين" از معروفترين آباديهاي خوش آب و هواي استان خراسان شمالي است كه در شهرستان اسفراين و در يكي از درههاي دامنه جنوبي رشته كوه آلاداغ قرار گرفته است.
به گزارش ايرنا، پلكاني بودن خانههاي اين روستا و واقع شدن در درهاي نسبتا تند در ميانه ارتفاعات سر به فلك كشيده آلاداغ، زيبايي مسحوركنندهاي به اين روستا بخشيده است.
رويين به روستاي شكوفههاي سيب نيز معروف است كه كوچههاي پيچ در پيچ آن، بافت قديمي خانهها و شيب كوچه به كوچه روستا از مشخصات بارز اين منطقه است كه نظر هر تازه واردي را به خود جلب ميكند.
صنايع دستي نظير چادرشب بافي و پارچهبافي نيز از هنرهاي رايج زنان اين روستا است كه داراي رونق خاصي در منطقه است.
مراسم و آيينهاي خاصي به مناسبت نوروز، سيزده بدر، دهه فاطميه و دهه محرم توسط مردم اين روستا برپا ميشود و كشتي با چوخه ورزش محلي و بومي اهالي رويين است.
"كلهجوش" غذاي محلي اين روستا است و به عنوان غذاي سنتي اين منطقه شهرت يافته است.
بوستانهاي ملي سالوك و ساريگل دو منطقه حفاظت شده بكر با جاذبههاي زياد طبيعي از جاذبههاي گردشگري طبيعي در شهرستان اسفراين هستند.
اين مناطق گردشگري داراي زيستگاه پرندگان و حيوانات بسياري همچون قوچ و ميش اوريال، كل و بز، گربه وحشي، پلنگ و آهو است.
اين منطقه داراي گياهان كمنظير و كمياب كوهي مانند گلابي و آلوچه وحشي، زرشك، قره ميغ، زالزالك، ريخوك، نسترن وحشي، افرا كركو، گز انجير و گردو است.
از جمله جاذبههاي ديدني اين شهرستان وجود برف انديلها و يخچالهاي طبيعي است كه تا اوسط مردادماه نيز در خود برف دارند.
دژ قديمي معروف به قلعه سالوك يا صعلوك، بناهاي تاريخي و قديمي در شمال منطقه حفاظت شده سالوك واقع شده است.
وجود غارهاي مهم از جمله غار رختيان و غار پلنگ تختهني در سالوك و غار پيش قلعه در پارك ملي و حفاظت شده ساريگل از مناطقي هستند كه گردشگران و طبيعت دوستان را به سوي خود جذب ميكنند.
امامزاده باباقدرت در پارك ملي و منطقه حفاظت شده ساريگل در داخل يك غار به عمق حدود ۵۰متر قرار دارد كه در ابتداي ورودي غار يك سردر ساخته شده و سالانه مسافران زيادي براي زيارت به اين مكان مذهبي ميآيند.
شهر باستاني "بلقيس" كه كارشناسان بعد از ارگ بم آن را دومين بناي گلي ايران ميدانند از ديگر جاذبههاي ديدني و آثار باستاني شهرستان اسفراين است.
اين شهر كه قدمت آن بنا بر آخرين گمانهزني و كاوشهاي تاريخي به دوران سلجوقي مربوط است از دو قسمت شهر و ارگ تشكيل شده كه ارگ آن به مساحت ۴۸ هزار و ۶۰۰متر مربع، ۳۶متر طول و ۱۳۵متر عرض دارد و در مركز شهر قرار دارد.
ارتفاع ديوارهاي ارگ اين شهر ۶تا ۹متر و مصالح به كار رفته در بناي شهر خشت و گلچينه است.
شهر تاريخي بلقيس در مجموع ۲۹برج به بلنداي مختلف دارد كه دروازه ورودي قلعه آن در گوشه شمال شرقي بنا شده است.
عرض ديوارهاي اين ارگ دربرخي نقاط تا پنجمتر ميرسيده كه بنا به قولي عبور سوارهنظام از روي اين ديوارهها صورت ميگرفته است.
سد اسفراين كه بر روي رودخانه "بيدواز" در شمال شرق اين شهرستان ساخته شده از ديگر ديدنيهاي اين شهرستان خراسان شمالي است كه سالانه شمار زيادي از گردشگران براي ديدن آن و استفاده از مناظر بكر و زيباييهاي اطراف آن رهسپار ميشوند.
شهرستان اسفراين در همشهری آنلاین |
دروجه تسميه اسفراين برخي معتقدند، اين شهر را اسفنديار بنا نهاده است و لذا به نام باني آن، اسفراين ناميده شده است. بيهقي اصل اين اسم را آسپرآئين دانسته كه اسپر به معني سپر و آئين به معني راه و رسم است. اسفراين جزو اولين مراكز جمعيتي است كه اقوام آريايي پس از ورود به ايران درآن سكني گزيدند. شهر اسفراين با اينكه در طول تاريخ صدمات فراواني متحمل شده است، ليكن با تلاش و همت مردم به توسعه قابل توجهي دست يافته است و در حال حاضر يكي از شهرهاي آباد استان خراسان به شمار مي آيد.
مراكز ديدني
- آرامگاه شيخ شاه علي اسفرايني
- قلعه حسن آباد
- قلعه قيصر
- قلعه صعولك
- زادگاه نوشيروان
- بازمانده شهرقديمي بلقيس
- غارنوشيروان
- غارعبادتگاه شيخ احمدذاكر
- منطقه حفاظت شده ساري گل
- امامزاده عبدالله كوران
- امامزاده شاهزاده زيد
- بقعه شيخ محمدرشيدالدين
- امامزاده شاهزاده جعفر
http://www.hamshahrionline.ir/News/?id=38069
موقعیت جغرافیایی و تقسیمات کشوری اسفراین
شهرستان اسفراين به مركزيت شهر اسفراين از توابع استان خراسان شمالي در شمال شرقي ايران و شمال غربي استان خراسان رضوي قرار گرفته است .
اين شهرستان از جنوب و جنوب شرقي به استان خراسان رضوي ، از غرب به شهرستان جاجرم و از شمال و شمال شرق به شهرستانهاي بجنورد ، شيروان و فاروج محدود ميگردد.
شهرستان اسفراين بين مختصات جغرافيايي 57ْ 53َ تا 58ْ 07َ درجه طول شرقي و36ْ 31َ تا 37ْ 17َ درجه عرض شمالي واقع شده است .
شمال و شمال شرقي شهرستان محدوده اي كوهستاني و مرتفع و جنوب و مركز آن دشتي است.
شهرستان اسفراين قبل از سال 1335 بعنوان يكي از بخش هاي شهرستان بجنورد داراي 4 دهستان بنامهاي جاجرم ، ميان آباد ، سنخواست و شوقان بود.
در سال 1368 بخش اسفراين با دو بخش بنامهاي (( مركزي)) و (( بام و صفي آباد)) به عنوان شهرستان معرفي
مي گرديد و طبق آخرين تقسيمات كشوري 1383 ، شهرستان اسفراين جزء استان خراسان شمالي است كه شامل همان دو بخش فوق و 7 دهستان است.
اسفراین در گذر گاه تاریخ
اسفراين قبل از اسلام: ناحيه اسفراين مانند ساير بلاد خراسان جزء اولين مراكز جمعيتي است كه اقوام آريايي پس از ورود به ايران در آن سكني گزيدند. در زمان اشكانيان اسفراين از روستاهاي مهم ابرشهر يا نيشابور امروز بوده است.
اسفراين در دوره اسلامي تا حمله مغول: بلاذري فتح اسفراين را توسط مسلمانان را در عهد عثمان گزارش نموده و مي گويد: اسفراين پس از تسلط اعراب و حتي در زمان آنها بسيار آباد بوده است.
اسفراين در دوره سلجوقيان: اسفراين مورد حمله و تهاجم غزها قرار گرفت در زمان سلطان سنجر (548ه-ق)غزان پس از غارت جوين روانه اسفراين گرديدند و اينجا را غارت كرده و ويران نمودند، مردمش را كشتند و در اين كشتار نيز زياده روي كردند تا اينكه شهر به كلّي ويران شد.
اسفراين در دوره حمله مغول: در نيمه اول قرن هفتم هجري مغول ها به سوي خراسان حمله ور شدند و لشكريان از نيشابور گذشته، قوچان و اسفراين و دامغان را به قتل و غارت كشيدند. پس از اينكه مغول ها خرسان را در نوريدند ملك بهاءالدين را به اميري اسفراين، بيهق و جوين و ... منصوب نمودند.
اسفراين در دوره تيموريان: در اواخر قرن هشتم هجري تيموريان بر ايران تاختند و بتدريج تمام ايران را اشغال كردند و در حمله به اسفراين روي به حصار آوردند و به طرفتة العين حصار را گرفته و ويران كردند و خلقي بسيار كشتند و پس از قتل عام شهر اسفراين و تصرف قلعه شهر راهي مازندران شدند.
اسفراين در دوره صفويه: مذهب شيعه دوازده امامي كه در زمان سربداران در اسفراين معمول شده بود در دوران صفويه رسميت يافت. اگرچه در اين دوره پادشاهان صفوي براي دفع شر ازبكها تلاش فراوان بكار بردند بطور كلي توفيقي براي ريشه كن كردن آنان نصيبشان نشد در نتيجه تيره روزي اسفراين كه بر اثر حمله مغول و بعد حمله تيموريان آغاز شده بود در دوره صفويه نيز ادامه يافت.