سردابه ناویا در روستای ناویا، دهستان چهارده سنخواست شهرستان جاجرم واقع شده است. این سردابه بسیار ساده و دارای پلان مربع شكل است. معاون میراث فرهنگی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی قدمت این سردابه را مربوط به قرون میانی اسلام (سده 7 هجری) می داند و می گوید: سقف سردابه به شكل گنبدی است و در مركز آن سوراخی قرار دارد.

علیرضا نجفی می افزاید: كف سردابه بدون پوشش است و در ساخت آن فقط خشت به كار رفته است. وی قطر دیوارهای سردابه را 50 سانتی متر ذكر می كند. به گفته وی برای ساخت گنبد در گوشه های بنا از فیل پوش های بسیار ساده ای استفاده شده است.

نجفی اظهار می كند: به نظر می رسد سردابه ناویا مربوط به دفن افراد معمولی بوده و به شخص خاصی متعلق نبوده است زیرا در آن از تزئین خاصی استفاده نشده است. وی می افزاید: در گذشته سردابه برای دفن مردگان بوده اما در حال حاضر از آن استفاده نمی شود.

وی عنوان می كند: این بنا روی تپه ای بلند قرار دارد كه از زمین های اطراف حدود 20 متر بلندتر است و آثار بنای یادبودی در بالای آن نیز وجود ندارد.

معاون سازمان میراث فرهنگی قدمت سردابه را یكی از مهم ترین ویژگی های آن می داند. وی می گوید: نمونه این گونه تدفین در منطقه شوقان زیاد نیست و با تحقیق بیشتر در مورد آن می توان به رازهای نهفته در آن پی برد.

صفحه N07 فرهنگ (شمالي) ، شماره سريال 17151 ، تاريخ انتشار 870918 خراسان