سایت شهرستان جاجرم

روستای ایور در جنوب غربی شهرستان جاجرم در دهستان میاندشت و بخش مركزی واقع شده است.

تاریخچه و وجه تسمیه اثر
در گذشته در هر مكانی كه مسجد احداث می شد معمولا مركز شهر نیز در اطراف آن قرار داشت و یا اصولا تمام كوچه ها و پس كوچه های موجود از محلی كشیده می شد كه مسجد روستا در آن جا احداث شده بود و نزدیك بودن به بازار و محدوده دارالحكومه كه مكان خوبی برای ابلاغ فرامین حكومت به مردم بود در ساخت مسجد نیز لحاظ می شد. این مساجد معمولا مساجد بزرگ روستا و شهر محسوب می شدند كه نسبت به سایر مساجد از اهمیت بالایی برخوردار بودند و به لحاظ مساحت نیز از سایر مساجد بزرگ تر بودند و اصولا از جمله مساجدی بود كه همه روزه در آن اقامه نماز به جماعت و تمامی مراسم مذهبی و ایراد خطبه ها و تدریس علوم نیز در آن جا برگزار می شده است. بزرگ ترین كارهایی كه در این مساجد انجام می شده اقامه نماز جمعه بوده است. در گذشته های دور این مساجد از اهمیت و اعتبار خاصی هم برخوردار بوده اند، كه به مساجد جامع و آدینه معروف شده اند كه نمونه هایی از آن ها را در سراسر كشور می توان مشاهده كرد.در شهرستان جاجرم نیز سه نمونه از این گونه مساجد بنا شده است. این بنای تاریخی متعلق به قرون متأخر اسلامی بین سال های 1171 قمری احداث شده است كه فقط 253 سال از عمر آن می گذرد. این تاریخ بر لوح سنگی در یكی از ستون های مسجد قید شده است. لوح مذكور دارای 70 سانتیمتر طول و 22 سانتیمتر عرض و به صورت طولی بر روی ستونی نصب شده است. این سنگ سیاهرنگ جنس نرمی دارد و در 9 خط نستعلیق شكسته نوشته شده و در ارتفاع 80 سانتیمتری نصب شده كه بر روی آن پس از عبارت بسم ا... الرحمن الرحیم هشت مصرع شعر نوشته شده است. پس از اتمام اشعار متن در زیر مصرع آخر تاریخ ایجاد مسجد 1171 هجری حكاكی شده است:طبق این لوح بانی مسجد رحیم بك است كه پس از بازگشت از سفر روحانی حج این مسجد را بنا كرده است كه توسط قنبر علی خراسانی ساختمان آن به اتمام رسیده است. تاریخ و ساخت لوح آن نیز به سال 1171 هجری توسط صالح نام شاعر باشد. با این وصف، بانی و معمار و سازنده كتیبه این لوح مشخص می شود كه به جز این در هیچ كدام از كتاب های تاریخی و سفرنامه ها از این مسجد سخنی به میان نیاورده اند. با این حال با توجه به این كه اهالی روستا نیز اطلاع دقیقی از سازندگان آن ندارند، تنها منبع برای شناسایی بانیان، این جمله كتیبه فوق می باشد كه هم اكنون نیز در مسجد باقی مانده است. به گفته اهالی روستا مصرع آخر این كتیبه (توفقات علی سلیمانی شد) ماده تاریخی است كه تاریخی 1171 هجری قمری از سوی آن استنباط می شود.مسجد جامع ایور به شماره 17384 مورخ 6/12/1385 در فهرست آثار ملی كشور به ثبت رسیده است.

اداره میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری