معرفی شوقان
موقعیت و محدوده جغرافیایی بخش
بخش جلگه شوقان از نظر جغرافیایی در جنوب غربی خراسان شمالی و در فاصله یکصد کیلو متری شمال شرقی شهرستان جاجرم و شصت کیلو متری جنوب غربی شهرستان بجنورد (حد فاصل جاجرم – بجنورد ) قرار گرفته است .
بر اساس سرشماری سال 1375 آمار جمعیت بخش 12810 نفر می باشد که از این آمار 3180 نفر در مرکز بخش و بقیه جمعیت در روستاهای سطح بخش را تشکیل می دهد ساکن هستند .
جلگه ی شوقان وسعتی حدود 800کیلومتر مربع که بصورت دلتا یی بسیار زیبا بین سه سه رشته کوه آلاداغ ،سالوک و بهار گسترده شده است و دارای آب و هوائی معتدل کوهستانی و منابع آبی نسبتاً غنی است و از چشمه سارو قنوات بسیار برخوردار میباشد که چشم انداز زیبا و بدیع به ان بخشیده است .
بخش جلگه ی شوقان از قسمت جنوب با بخش سنخواست و از سمت غرب با بخش مرکزی شهرستان جاجرم و در قسمت شمال با شهرستان مانه و سملقان و از شرق با بخش مرکزی بجنورد متصل می شود .
مناظر دیدنی
بخش شوقان از جمله دلتاهای زیباست که بین سه رشته کوه آلاداغ ،سالوک و بهار (ارس) قرار دارد و دارای آب و هوائی کوهستانی و برخوردار از چشمه سارها و قنات پر آب است که ارتفاعات آن در فصل زمستان پوشیده از برف است و تا اواسط بهار در آن برف وجود دارد و در نگاه اول چشم انداز آن نظر هر کس را به خود جلب می کند .غار معروف گنج کوه ،قلعه کفش دوزک ،قلعه سنگینه ،گردشگاههای بنیزو ،و لق لق طبر ،دره های زیبای چهار بید و زردآلو ،ارغلان قلعه ،قزلر قلعه جنگل کرکوی از جمله جاذبه های گردشگری و مناظر دیدنی جلگه محسوب می شوند . وجود چشمه سارهای گوارا و خنک بهمراه مردمان مهربان و مهماننپذیر بر سفره زیبای طبیعت را زیباتر می نماید . به هر روی گوئی این شهر قلعه ای از بهشت بر روی زمین است . که به نوعی انسان از مواهب آن بهره مند گردد و به قدرت لایزال خداوند ایمان آورد .
صنایع دستی
علیرغم وجود صنایع جدید ،شوقان همچنان تولید کننده انواع گلیم ، فرجین ،جاجیم و قالی و قالیچه است در اکثر روستاهای منطقه کارگاههای کوچک مشغول فعالیت هستند و چراغهای سنتی صنعت را می چرخانند .
محصولات
در بخش شوقان کشاورزی یکی از منابع اقتصادی مردم منطقه است با یک نگاه آماری در سطح کل بخش 13000 هکتار زمین زراعی و 2000 هکتار باغات وجود دارد که با آبی 2560 لیتر در ثانیه که از 49 حلقه چاه عمیق 40 رشته قنات و 22 دهنه چشمه آبیاری می شود که حاصل آن 17 نوع محصول زراعی و 13 نوع محصول باغی است منطقه شوقان با خاک حاصلخیزی که دارد در حال حاضر به دلیل آشنایی کم کشاورزی با روشهای جدید از طریق سنتی اراضی را کشت و زرع می کنند که به دلیل عدم استفاده کاربری از آب استحمامی و توجه کم کشاورزان به تبخیر الگوی آبیاری و کشاورزی یکی از معظلات منطقه تبدیل شده است که با رویکرد سازمان جهاد کشاورزی مقداری موثر بوده لیکن با کمترین بی توجهی از سوی کشاورزان این منطقه گاهی دچار بحران خشکسالی می شود از این رو با بهینه کردن سیستم آبیاری و استخراج صحیح از منابع آبی و اصلاح مدیریت آبیاری اراضی و تبخیر الگوی کشت و روی آمدن به کشت کم آب و همچنین از دیدگاه دولت تقدیم قوامین جلوگیری از خود شدن اراضی با تشکیل تعاونی ها گسترش خدمات ترویجی –سرمایه گذاری در بخش آب و توسعه منابع آبی و جلوگیری از هدر رفتن آب و نظارت مستمر در برداشت آبهای زیر زمینی می توان توسعه بخش کشاورزی را به دنبال داشت با این توضیح چنان چه با وجود هزاران هکتار در حوزه آلاداغ که بصورت سنتی کشت می شود می توان با برنامه ریزی این منطقه را به جایگاهی مهم جهت کشاورزی پر در آمد و دامپروری های پر سود و باغاتی آباد نمود به طور خلاصه باید گفت که منطقه شوقان استعداد شگرف در امور کشاورزی و باغداری دارد با کمی توجه می توان آن را در سطح استان مطرح کرد .
محصولات این بخش عبارتند از : گندم ،جو ،زرد آلو ، آلو،گیلاس ،گلابی ،سیب ،گیاهان روغنی گلزار و صیفی جات می باشد.
اشتغال
با توجه به وضعیت فیزیکی و طبیعی منطقه و عدم ایجاد تاسیسات و کارخانه های تولیدی اشتغال جوانان با دو رویکرد مواجه است :
- مهاجرت به شهرهای بزرگ و انجام شغلهای خدماتی
- فعالیت در بخش کشاورزی عمدتاً به علت تقسیم شدن اراضی ناشی از ارث از لحاظ اقتصادی مقرون به صرفه نبوده و از سویی دیگر خشکسالی حاکم بر منطقه خرید بر مشکلات اشتغال شده است .دامپروری نیز یکی از قطبهای اشتغال مردم منطقه است که به صورت سنتی و به شیوه گذشتگان مشغول فعالیت هستند ودر این زمینه راهکارهای لازم به دامداران و کشاورزان داده شده است لیکن تا کنون نتیجه مورد دلخواه در بر نداشته است .
برابر برنامه های زمان بندی شده بخشداری سعی شده است که مردم به تاسیس شرکتهای تعاونی کشاورزی و دامداری ترغیب و تشویق شوند که این امر ضمن جلوگیری از مهاجرتهای بی رویه باعث ایجاد فرصتهای شغلی واز سوی دیگر بهره برداری مناسب از زمینهای کشاورزی موجود می شود .
امکانات
جاده : در حوزه جغرافیایی بخش شوقان حدود 200 کیلو متر جاده ارتباطی وجود دارد که حدود 45 کیلو متر آسفالت و الباقی خاکی و شوسه درجه 3 است و عمدتاً اهالی بخش برای عرضه محصولاتشان به بازار مصرف با شکل جدی مواجه می باشند و اکثریت اهالی بخاطر عدم وجود جاده مناسب اظهار گلایه و شکوه دارند در حال حاضر پیگیریهای انجام شده فاز اول جاده گرنخ – شوقان در حال حاضر در حال اجرا می باشد که به دلیل عدم اختصاص اعتبارات عملیات اجرایی آن متوقف شده است .
برق : تمامی روستاهای سطح بخش از نعمت برق برخوردار می باشند گاهی به دلیل عدم رعایت اصول فنی به هنگام اجرا در نصب خطوط انتقال وعدم جبران بار خطوط ،روستائیان با مشکلات قطعی برق وافت ولتاژ مواجه هستند در سال 1383 با پیگیریهای انجام شده دفتر برق در سطح بخش تاسیس شده است .
بهداشت : در حال حاضر 60 % روستاها دارای خانه ی بهداشت بوده و تعدادی نیز روستاها ...... می باشند .
دو مرکز بهداشتی درمانی (شوقان و چهاربید) در سطح بخش فعال می باشند که به دلیل امکانات کم از لحاظ خدمات دهی مطلوب به بیماران (عدم تسهیلات زایمان ) با مشکل مواجه هستند .
آب : در حدود 40% روستاها از آب آشامیدنی بهداشتی برخوردار می باشند بقیه روستاها در حال پیگیری آب رسانی بصورت مجتمع می باشند که در آخرین پیگیری ها مجتمع آب رسانی ناویا و برزانلو تصویب شده که در صورت اختصاص اعتبارات لازم مشکل آب شرب بخش مرتفع خواهد شد . شایان ذکر است که 7 روستا ی شاده دار در این بخش وجود دارد .
مخابرات : در بخش شوقان حدود 1800 اشتراک خصوصی تلفنی وجود دارد و برابر برنامه ارایه شده به مخابرات که به تصویب نیز رسیده طی سال 84 با ایجاد 4 مرکز جدید تمامی خانواده های سطح بخش می توانند از اشتراک خصوصی تلفن استفاده کنند.
در حال حاضر در کلیه روستاهای بخش دفتر مخابراتی تاسیس شده است .
شهرداری
در سال 27/02/1380 تاسیس شد و فعالیتهای رضایت بخشی داشته که در حال حاضر در حال بازگشایی و تعریض خیابانهای شهر می باشد در مجموع در بخش عمران با توجه به تراکم جمعیت ،سهم بسیار ناچیزی از اعتبارات عمرانی به بخش اختصاص داده شده است ،انتظار می رود در جهت گشایش اعتبارات کافی دستورات لازم صادر فرماید .
حسینیه و مساجد
در گذشته شهر شوقان دارای دو حسینیه زنان و مردان بود و یک مسجد به نام که هم زنان و هم مردان در آنجا بودند و برای نماز خواندن وسط این مسجد چادر بزرگی می زدند و نماز را به جا می آوردند و در حال حاضر این مسجد و هم حسینیه ها به دلیل جاده سازی تخریب شده و مسجد جدیدی بنام مسجد جامع شوقان چند سالی است که تاسیس شده است که سه طبقه است یک طبقه زیر زمین و دو طبقه ی دیگر که طبقه دوم مختص به مردان و طبقه سوم مختص زنان است .هم اکنون دو حسینیه در حال تاسیس می باشد .
آداب و رسوم در ماه رمضان و ماه محرم
در ماه مبارک رمضان رسم و رسومات طبق دیگر شهر های ایران برگزار می شود همه ساله در ماه مبارک رمضان سفره افطار پهن می کنند .معمولاً آش و شله زرد افطار می دهند . شبهای 19 تا 21 ماه رمضان همه به مسجد می روند تا سحر در مسجد نماز و دعا می خوانند تا از لحظه لحظه شبهای قدر استفاده کنند.
برای بیدار کردن مردم از خواب به هنگام سحر فردی به مسجد می رود و با بلندگو ی مسجد هنگام سحر را ندا می دهد.
و بعد قرآن و دعا و سخنرانی های عالمی را پخش می کنند .بعد از خوردن سحر کسانی که میل دارند به مسجد می روند و نمازشان را در آنجا به جا می آورند بعد از اتمام ماه مبارک رمضان عید فطر است که همه با صدای اذان به مسجد می روند و برای اقامه نماز عید آماده می شوند و بعد از ختم نماز همه به خانه هایشان باز می گردندند و شروع به خوردن صبحانه می کنند .
ماه محرم: در این ماه رسم به گونه ای است که از اولین شب تا اخرین شب مردم هیئت ها را دعوت به خوردن شام می کنند که در این شهر کوچک سه هیئت بنامهای هیئت جوانان انصار الحسینی ؛ (مخصوص جوانان ) هیئت سید الشهداء و هیئت قمر بنی هاشم که هیئت سید الشهداء (بچه ها از 9 تا 20 سال و بالا شرکت دارند .)
بعد از خوردن شام یا گاهی وقتها نهار برای سینه زنی و خواندن نوحه در جلوی مسجد حاضر می شوند و هر سه هیئت با همدیگر سینه می زنند و نوحه می خوانند این هیئت ها بسیار منظم و مرتب هستند و زنان و مردان همه برای شرکت در این عزاداری می روند و با دعاهای خود شفای مریضان و فرج اقا امام زمان را می خواهند طوری که بعضی ها را می بینیم با چشمان پر از اشک به خانه ها باز می گردند واین امر تا شب دهم ادامه دارد و روز عاشورا بعضی از مردان به تعزیه خوانی می پردازند و همه مردم (هم زنان و هم مردان ) برای دیدن مراسم عزاداری به جایگاه می روند که معمولاً در میدان یا فلکه شهر انجام می شود این میدان میدان امام خمینی (ره ) است .
پس از اتمام تعزیه مردم به روی مزارها رهسپار می شوند و هیئت ها نیز با سینه زنی به سوی مزار شهدا و غیره می روند . در این هنگام اجرای تعزیه به مردم شیر ،شربت وچیز های دیگر می دهند که اکثر آنها به صورت نذری بین هیئت ها تقسیم می شوند .
جاذبه های گردشگری شهر شوقان
لق لق طبر
· تپه امیر شوقان
· خرمن تپه کلاته حاج رحمت
· آبشار سرچشمه شوقان
· دره بینزو
· امازاده ابراهیم
· غار امر شوقان
· قلعه کفش دوزک
· هفت امام ناویا .
قلعه کفشدوز ،غار گنج کوه ، قلعه سنگی طبر ،جنگل کرکوی ،آلاداق شوقان ،دره زرد ،کوی کوه بهار ، لق لق طبر ،و وجود امامزادگان در این بخش به اهمیت و زیبایی آن افزوده است سرچشمه شوقان تنها محل تفریحی با سرچشمه های زیباست که کوچه باغهای زیبا و بی نظیر نیز در اطراف آن واقع شده است
پارک شهر
این پارک زیبا نقطه شهری واقع گردیه است که امکاناتی نظیر مسجد جامع ،اغذیه فروشی ، فروشگاه ، فضای سبز ، و شهر بازی این پارک را به مکانی دلنشین و جذاب جهت مسافرین عزیز تبدیل نموده است جمعیت شهر شوقان به نفر 2500 نفر و 600 خانوار می باشد
صنایع دستی
صنایع دستی شهر شوقان در قدیم گلیم بافی ،عرق چین ،قالی بافی ،کشاورزی ، دامداری و ... و سهم بسزایی در اقتصاد خانواده ها ایفا کرده است .از نظر قبیله ای و ریشه خانوادگی بررسی کنیم شوقان شامل 8 طایفه یا قبیله می باشد :
1- سبز علی 2- کریمی 3 -سید هاشمی 4- حسینی 5 میر رضا 6- مصادق 7- گل حسینی ها یا شاه حسین 8 سید قاسمی
مثل سبز علی ساکن سریوان سبزوار بوده که از سنندج کرمان بایزدگرد سوم به صورت قومی وارد سریوان عشقی شده و از آنجا به شوقان کوچ کرده شغل مردم شوقان کشاورزی ،دامداری ، و اکثریت انها کارمند می باشند .روستاهای اطراف شهر شوقان 22 روستا می باشد .
راهنمایی گردشگری شهر شوقان
سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان خراسان شمالی
سرچشمه شوقان به فاصله 60 کیلومتری از شهرستان بجنورد شهر ییلاقی شوقان واقع شده است .
پوشش
پوشش ساکنین شهر در گذشته و حال متفاوت بوده است به طوری که در گذشته از لباسهای محلی بیشتر استفاده می کردند لباس محلی در گذشته برای زنان دامن های پرچین در سایز های بلند و کوتاه بنام (شیلوار ) همراه با پیراهن بلندی که تقریباً روی دامن را می پوشاند هم چنین جلیقه ای هم از روی پیراهن می پوشیدند که خیلی جالب بوده و بسیار زیبا ودر آن زمان بر روی جلیقه ها از سکه های سفید قدیمی بنام (آق پول ) (به زبان ترکی ) برای تزئین استفاده می کردند و نوعی روسری مخصوص بلند نیز همراه این لباس استفاده می کردند و لباس مردان نیز محلی بوده اما در حال حاضر پوشش افراد به روز می باشد .
استعدادهای بالقوه اقتصادی
بخش شوقان با خاک حاصلخیز جهت کشاورزی و استخراج منابع وایجاد سدهای کوچک مطابق با کار کار شناسانه می تواند به کشاورزی و دامداری رونق ببخشد .
وجود مراتع وسیع بالغ بر هزاران هکتار در ارتفاعات آلاداغ که در گذشته به شکل صنعتی در آن کشاورزی انجام می شده است با برنامه ریزی مناسب اداره منابع طبیعی و دیگر ادارات زیربط با کشت محصولات گردو ؛ بادام ؛زرد آلو؛گیلاس ؛سیب و.... قابلیتهای اقتصادی و اشتغالزایی را افزایش داد.ایجاد زمینه های توسعه و منابع تبدیلی به لحاظ وجود دو هزار هکتار باغات میوه و بیش از یکصد هزار راس گوسفند در منطقه مساعد می باشد .
صدا و سیما
در بخش ما شبکه های یک دو و سه با کیفیت نه چندان عالی دریافت می شود (با توجه به اطلاع رسانی دقیق به نظر می رسد در این مقوله بایستی توجه بیشتر صورت بگیرد که این امر ضمن اینکه از روی آوردن جوانان و مردم به استفاده های نامطلوب از ماهواره جلوگیری می شود از انتشار نوارها و فیلمهای غیر مجاز در حد مطلوبی جلوگیری می نماید .)
چند عکس اشوفان هم در اینجا هست نگاه کنین: